Humor kan een belangrijke rol kan spelen bij ziekte of in andere moeilijke situaties. Het lijden van iemand kan niet enkel met medicatie worden verholpen. Om het lijden te verzachten, is het minstens zo belangrijk om ook aandacht te hebben voor het psychische en het sociale. Humor is een instrument dat hierbij gebruikt kan worden.
Bij heel wat mensen heeft humor een positieve invloed op het psychisch welzijn. Humor is voor hen een wapen tegen droefheid. Grapjes helpen hen te ontsnappen aan de neerslachtigheid. Belangrijk hierbij is dat humor verdriet niet vervangt. Het is enkel een manier om met een bepaalde, moeilijke situatie te kunnen omgaan. Een lach en een traan gaan vaak samen.
Dankzij humor kan je even ontsnappen aan de stress die een bepaalde ziekte of situatie met zich mee kan brengen. Lachen kan je een opgelucht gevoel geven.
Onder controle
Humor dient niet om de ernst van een situatie te negeren. Wel om de ernst draaglijk te maken. Via humor kunnen we ons distantiëren van die ernst zonder de realiteit te ontkennen. Het is een middel om de situatie een plaats te kunnen geven, wat essentieel is in een verwerkingsproces.
Bepaalde gevoelens zoals stress, zijn niet alleen afhankelijk van de realiteit. Ook de perceptie van die realiteit en de betekenis die jij eraan geeft, zijn bepalend. Hoe meer controle je over een bepaalde situatie hebt, hoe minder stress je hebt. Humor kan hierbij een krachtig instrument zijn. Door het gebruik van humor, kan je meer afstand nemen van een situatie. Een houding van op afstand leidt tot een gevoel van zelfbescherming en controle op de omgeving. De gebeurtenis zelf kan je niet controleren, maar wel de manier waarop je er naar kijkt en hoe je er emotioneel op zal reageren. In deze context helpt humor dus om gevoelens als stress te verminderen of zelfs voorkomen.
Dankzij humor wordt het ook gemakkelijker om jezelf te analyseren zonder je gezicht te verliezen. Dit kan belangrijk zijn bij het verwerken van een verandering in je lichamelijk functioneren of bij problemen met het lichaamsbeeld.
Uitnodiging voor contact
Humor wordt vaak gebruikt om onderwerpen aan te snijden waar moeilijk over gesproken kan worden. Een kwinkslag of grap kan angst, onzekerheid of pijn bespreekbaar maken. Het kan een opstapje zijn voor een diep gesprek. De grap en de daaropvolgende lach nodigen uit tot contact. Humor dient dan als een soort brug voor communicatie.
Als je reageert op de humor van een persoon die bijvoorbeeld ziek is, maak je duidelijk dat die persoon ook ‘bestaat’ buiten zijn of haar ziekenrol. Je erkent hiermee de persoon in zijn totaliteit waarmee je zeker ondersteuning aanbiedt aan die persoon.
Al is humor niet voor iedereen de ideale manier om met een moeilijke situatie of gebeurtenis om te gaan. Je zult humor maar gebruiken als je het ook in je dagelijkse leven gebruikt om met problemen om te gaan. Het is een soort levenshouding. Maar lachen om de moeilijke situatie waarin je je bevindt, is niet iedereen gegeven. Als het niet jouw gewoonte is om problemen met humor aan te pakken, zal je ook geen humor gebruiken om iets ernstig proberen te verwerken. Dat is ook niet nodig. Iedereen heeft zijn eigen stijl om met problemen om te gaan.
Soort humor
Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen constructieve en destructieve humor. Met humor kan je ook mensen kwetsen of aanvallen. En dan is humor allerminst een hulp bij het verwerkingsproces.
Om humor op een veilige manier te integreren in de zorg, moet er een vertrouwensband bestaan. Ook speelt de situatie een rol. Zo is het bijvoorbeeld niet gepast om humor te gaan gebruiken bij mensen die verward zijn. Evenmin mag humor een middel zijn om problemen uit de weg te gaan of vijandigheden te uiten. Humor kan maar positief werken als er rekening wordt gehouden met de individuele humorstijl van de persoon die zich in de moeilijke situatie bevindt.
Lachen is gezond
Humor heeft niet alleen een gunstig effect op je psychisch welzijn. Ook voor het lichaam zelf is het gezond om af en toe eens goed te lachen. Bij een bulderlach komt er endorfine in het lichaam vrij. Deze lichaamstof werkt in de eerste plaats pijnstillend, maar heeft ook een positief effect op je gemoedstoestand. Je krijgt een gevoel van geluk en de hoeveelheid stresshormonen verminderen.
Ook worden er tijdens het lachen stoffen vrijgemaakt die een invloed hebben op je bloeddruk. Tijdens de lachbui stijgt de bloeddruk even, maar na het lachen liggen de bloeddruk en polsslag lager dan voor de lachbui. Lachen heeft dus een relaxerend effect.
Lachen is bovendien een training voor je gelaatsspieren. En niet alleen voor de spieren in je gezicht. Hoe meer je lacht, hoe meer spieren je activeert in je lichaam. De spieren aan je middenrif, je rug en je ademhaling worden aan het werk gezet. Daardoor voel je je soms wat moe na een hevige lachbui. De spieren in je buik en middenrif masseren bovendien zachtjes je ingewanden en bevorderen zo de spijsvertering.
Sociaal
Lachen is bij uitstek een sociaal gebeuren. Het werkt aanstekelijk. Iemand die blijdschap uit, stuurt signalen die andere mensen aantrekkelijk vinden. We kijken liever naar iemand die lacht dan naar een verdrietig iemand. Het herinnert ons aan gevoelens die bij het lachen horen.
Het gemeenschappelijk ervaren van plezier zorgt ook voor een gevoel van verbondenheid en overeenkomst. Eventuele spanningen in de groep of tussen twee mensen verminderen wanneer iedereen samen lacht.
Kortom, lachen is gezond en dus een goed medicijn om het (psychisch en fysisch) lijden te verzachten.