Gezondheidsmutualiteiten op het platteland en in de stad

In het Zuiden draagt fos, met de steun van o.a. de socialistische mutualiteiten, bij aan de versterking van diverse organisaties zoals vakbonden, boerenorganisaties, coöperatieven, vrouwenbewegingen, enz. Het zijn organisaties van mensen uit de armere lagen van de bevolking. Ze komen op voor hun politieke, sociale en economische rechten en wegen op het beleid.

De grootste bulk van het gezondheidsprogramma in Nicaragua wordt uitgevoerd in samenwerking met de vakbonden “ Vereniging van Landarbeiders” (ATC) en het “Nationaal front van Arbeiders” (FNT).

ATC is een vakbondscentrale die zowel landarbeiders als kleine boeren vertegenwoordigt. De 11.000 leden willen samen betere arbeidsomstandigheden afdwingen voor loonarbeiders en een betere toegang tot productiemiddelen voor kleine boeren.

In de schoot van deze vakbond ontstond in 1990 de Mutua del Campo, die op solidaire wijze aan haar leden en hun begunstigden een basispakket van primaire gezondheidsnormen aanbiedt. Voor een beperkte economische bijdrage krijgen ze toegang tot een eerstelijnsgezondheidszorg, basismedicijnen, preventieve activiteiten (vaccinaties, gezondheidsopvoeding enz.), regelmatige gespecialiseerde medische behandeling en een snelle doorverwijzing naar de tweedelijnsgezondheidszorg indien nodig. Aangezien dit pakket en de bijdrage door de leden zelf wordt bepaald sluiten deze nauw aan bij de reële behoeftes en de reële mogelijkheden tot bijdrage.

Een belangrijk element in dit programma vormt de beleidsbeïnvloeding. Het is niet de bedoeling dat de gezondheidsdiensten die de plattelandsmutualiteit aanbiedt de taak van de overheid overnemen. Het is en blijft immers de primaire verantwoordelijkheid van de staat om de toegang tot een kwalitatieve gezondheidszorg voor haar burgers te garanderen. Vandaar dat zowel op lokaal als op nationaal niveau een beleidsdialoog wordt ondersteund omtrent dit alternatief basis gezondheidsmodel.

Mede als gevolg hiervan werden bij de laatste hervorming van de wet op sociale zekerheid mutualiteiten voor de eerste maal erkend. Met o.a. ondersteuning van de socialistische mutualiteiten heeft Mutua del Campo vervolgens een wetsontwerp ingediend om de functionering van mutualiteiten wettelijk te verankeren. Acties als actief lobbyen, het organiseren van wijdverspreide informatiesessies en begeleide bezoeken van beleidsmakers aan de lokale mutualiteitposten droegen bij tot een unanieme stemming van dit wetsvoorstel in de Kamercommissie inzake gezondheid. De volgende stap is een stemming in de Plenaire Commissie van het Parlement. Als dit lukt, bestaat een uitstekende wettelijke basis voor een door de staat erkend en gefinancierd alternatief basismodel!

Op basis van de positieve ervaringen op het platteland werd het project uitgebreid met een tweede luik, la Mutua Urbana. Deze stedelijke mutualiteit stoelt op dezelfde principes en richt zich tot de arbeid(st)ers uit de zogenaamde informele sector. Hiertoe behoren marktkramers, verkopers aan stoplichten, geldwisselaars – in totaal zo’n 360.000 mensen – die 70% uitmaken van de beroepsbevolking. Het merendeel bezit geen arbeidscontract en kan geen aanspraak maken op enige vorm van sociale bescherming.